Sarkelin süqutu və Xəzər xaqanlığının sonu (965-969)

Sarkel qalasını xəzərlər IX əsrin 830-cu illərində Don çayının sahilində tikdirmişdilər. Bizans imperatoru Teofil onlara mühəndis Petrona Kamateri göndərmişdi. Qalanın adı xəzər dilində "ağ ev" deməkdir: o, ağ əhəng daşından tikilmişdi.

X əsrin ortalarında Kiyev knyazlığı güclənir, Xəzərlər isə zəifləyirdi. Təxminən 965-ci ildə knyaz Svyatoslav Volqa boyuna yürüş etdi, xəzər ordusunu məğlub edib Sarkeli aldı. Mənbələrə görə, bir neçə il sonra Xəzər paytaxtı İtil də dağıdıldı.

Bununla Qafqazdan Volqaya qədər üç əsr hökm sürən Xəzər xaqanlığı tarix səhnəsindən çəkildi. Rus mənbələrində Sarkel bundan sonra "Belaya Veja" adlandı. Qalanın qalıqları 1930-1950-ci illərdə qazıntılarla öyrənildi, sonra isə Simlyansk su anbarının altında qaldı.