Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

ATarixMüstəqil dövlətlər

Töləslər (Tiele)

Çin mənbələrinin "Tiele" adlandırdığı geniş türk boyları birliyi: uyğurlar, bayırkular, tonqralar və başqaları bu birlikdən çıxıb.

Göytürk xaqanlığının xəritəsi: sabirlər VI əsrin sonunda onun tabeliyinə keçdi
Ktrinko User:Greenvert / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Çin salnamələri Monqolustandan Xəzər dənizinə qədər uzanan çöldə yaşayan bir çox türk boyunu ümumi "Tiele" adı ilə adlandırır; daha əvvəlki mənbələr onları "Qaoçe", yəni "hündür arabalılar" kimi tanıyırdı. Bu boylar arasında uyğurlar, seyanto (sir-tarduş), bayırkular, tonqralar, puqu (buqu) və başqaları var idi. Bəzi alimlər Tiele adını Göytürk kitabələrindəki "Töləs" adı ilə əlaqələndirir.

"Çjou şu" salnaməsinə görə, 546-cı ildə töləslər Jujan xaqanlığına hücuma hazırlaşarkən Bumin onların qarşısını kəsdi və 50 mindən çox ailəni özünə tabe etdi. Bu qələbə aşinaların gücünü artırdı və 552-ci ildə Göytürk xaqanlığının qurulmasına yol açdı. Sonrakı əsrlərdə töləs boyları gah göytürklərə tabe oldu, gah da onlara qarşı üsyan etdi; 744-cü ildə onların içindən çıxan uyğurlar öz xaqanlığını qurdu.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 17 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş