Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

Türk tarixi

Ülgen və Erlik

Altay türklərinin inancında yuxarı dünyanın xeyirxah tanrısı Ülgen və yeraltı dünyanın hökmdarı Erlik. Qam at qurbanı ilə Ülgenin yanına "səfərə" çıxırdı.

Təbilli Altay qamı, XX əsrin əvvəli
Sergei Ivanovich Borisov / Wikimedia Commons · Public domain

XIX əsrdə Altay türkləri arasında yaşamış türkoloq Vasili Radlov onların inancını ətraflı yazdı. Bu inanca görə dünyanın yuxarı qatında xeyirxah Ülgen, aşağı qatında isə ölülərin hökmdarı Erlik yaşayır. Ülgen bərəkət və işıq verir, Erlik isə xəstəlik göndərir və canları öz dünyasına aparır. Bəzi qeydlərdə Ülgendən də uca olan Qayra xan adı çəkilir.

Ülgen üçün ən böyük mərasim at qurbanı idi. Radlovun təsvirinə görə qam bir neçə gün davam edən mərasimdə açıq rəngli at qurban kəsir, sonra üzərində pillələr açılmış ağcaqayın ağacına dırmaşaraq göyün qatlarından keçdiyini canlandırırdı. Erlik adı Uyğur dövrünün buddist mətnlərində də ölülərin hakimi kimi keçir, qədim türkcədə "erklig" sözü "qüdrətli" deməkdir.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 18 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş