12 noyabr Şərqi Türküstan Milli Günüdür: 1933 və 1944-cü illərdə qurulan iki respublikanın xatirəsi

Şərqi Türküstan türkləri hər il noyabrın 12-də Milli Gün keçirir. Tarix iki ildönümünü birləşdirir: 1933-cü il noyabrın 12-də Kaşqarda Şərqi Türküstan İslam Respublikası elan olunub, 1944-cü il noyabrın 12-də isə Qulcada ikinci Şərqi Türküstan Respublikası qurulub.

Birinci respublikanın prezidenti Xoca Niyaz, baş naziri Sabit Damolla olub. O, təxminən dörd ay yaşayıb. İkinci respublikanın ilk prezidenti Əlixan Töre idi, 1946-cı ildən dövlət başçısı Əhmədcan Qasımi oldu; İsa Yusuf Alptekin baş katib vəzifəsində çalışıb. Bu respublika 1949-cu ilə qədər davam edib.

Qırım Xəbər Agentliyi (QHA) günün diasporada hər il xatırlanmasının məqsədini unudulmamaq kimi izah edir. Gün xüsusilə uyğur türkləri və digər türk xalqları üçün anım sayılır. Altay bölgəsində müqavimətin lideri Osman Batır 1951-ci ilin aprelində Urumçidə edam edilib; onun adı da bu xatirənin bir hissəsidir.