Avazada MDB zirvəsi: 2027-ci ildə sədrlik Özbəkistana, 2028-ci ildə ilk dəfə Azərbaycana keçir — türk liderlərinin təklifləri

Oktyabrın 9-da "Avaza" Milli Turizm Zonasında MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclası keçirildi. Zirvə Birliyin 35 illiyi ilinə təsadüf etdi və Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun sədrliyi ilə əvvəlcə məhdud, sonra geniş tərkibdə davam etdi. Türk dövlətlərindən Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Türkmənistan liderləri iştirak etdilər; geniş tərkibli iclasa ilk dəfə İran Prezidenti də qatıldı.

Zirvədə 15-ə yaxın sənəd imzalandı, o cümlədən Birliyin 35 illiyi ilə bağlı bəyanat. 2028-ci il MDB-də "Sosial inkişaf və həyat keyfiyyəti ili", 2029-cu il isə "Nəqliyyat bağlantısı ili" elan olundu. 2027-ci ildə sədrlik Özbəkistana keçir, növbəti zirvə 2027-ci ilin oktyabrında Buxarada keçiriləcək. 2028-ci ildə isə Azərbaycan ilk dəfə MDB-yə sədrlik edəcək: Prezident İlham Əliyev ölkəmizin sədrliyi qəbul etməyə və həmin ilin payız zirvəsinə ev sahibliyi etməyə hazır olduğunu bildirdi.

Ev sahibi Sərdar Berdiməhəmmədov bildirdi ki, Birlik çətinliklərə baxmayaraq əməkdaşlığın təməlini qoruyub saxlayıb, ümumi ticarət dövriyyəsi davamlı artır. O, MDB-nin 2035-ci ilədək inkişaf strategiyasını hazırlamağı və 2027–2030-cu illər üçün ortaq sənaye layihələri portfeli yaratmağı dəstəklədi, Türkmənistanın sədrlik ilinin yekunlarını açıqladı.

Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev sədrlik dövrünün şüarını açıqladı: "MDB — etimad və birgə inkişaf məkanı". Prioritetlər iqtisadiyyat, yeni texnologiyalar, nəqliyyat, təhlükəsizlik, təhsil, elm və insan kapitalıdır; planda 100-dən çox tədbir var. Mirziyoyev birgə istehsal, ticarət maneələrinin aradan qaldırılması, kritik minerallar, süni intellekt və robototexnika üzrə əməkdaşlığa çağırdı; Mərkəzi Asiyanın Şərq–Qərb və Şimal–Cənub dəhlizlərinin qovşağı olduğunu xatırladaraq tranziti sadələşdirməyi və vahid nəqliyyat informasiya sistemi qurmağı, kibercinayətkarlığa qarşı ortaq mərkəz yaratmağı, tələbə, gənc mütəxəssis və alim mübadiləsini genişləndirməyi təklif etdi.

Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev MDB-nin 2035-ci ilədək inkişaf strategiyasını hazırlamağı, ilk dəfə "MDB plus" formatında zirvə keçirməyi, süni intellekt üzrə təcrübə mübadiləsi üçün daimi mexanizm qurmağı və 2027-ci ilin birinci rübündə Astanada MDB texnologiya forumu təşkil etməyi təklif etdi. O, bütün xalqların dil və mədəni müxtəlifliyinə hörmətin vacibliyini vurğuladı, gəncləri yenidən kitab oxumağa qaytarmağa çağırdı.

Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov ticarət, investisiya, enerji, aqrar sahə, nəqliyyat, logistika və rəqəmsal iqtisadiyyat üzrə əməkdaşlığı genişləndirməyə, turizm və dağ regionlarının inkişafını birgə müzakirə etməyə çağırdı. Japarov 2028-ci ildə böyük qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovun 100 illiyini MDB çərçivəsində birgə tədbirlərlə qeyd etməyi təklif etdi.