Xarəzmşahlar dövləti (1077–1231)

Səlcuqlu sultanı Məlikşah 1077-ci ildə türk əsilli Anuş Təkini Xarəzm valisi təyin etdi. Onun nəsli əvvəl Səlcuqlulara tabe idi, Böyük Səlcuqlu dövlətinin zəifləməsindən sonra isə müstəqil oldu. Paytaxt Amudərya sahilindəki Gürgənc (Köhnə Ürgənc, bugün Türkmənistanda) idi.

Ələddin Təkiş və oğlu Məhəmməd dövründə Xarəzmşahlar Orta Asiyanın, İranın və Əfqanıstanın böyük hissəsini birləşdirdilər. 1219-cu ildə Çingiz xanın elçi və tacirlərinin Otrarda öldürülməsi monqol yürüşünə səbəb oldu; Buxara, Səmərqənd və Gürgənc dağıdıldı.

Son Xarəzmşah Cəlaləddin Mənquberti monqollara qarşı on il vuruşdu — Hind çayı sahilində atı ilə çaya atılaraq xilas olması əfsanəyə çevrildi. 1231-ci ildə onun ölümü ilə dövlət sona çatdı. Köhnə Ürgəncdəki Xarəzmşahlar dövrü abidələri bu gün UNESCO-nun Dünya İrsi siyahısındadır.