Dil
Xəzər dili
Xəzər xaqanlığının dili yalnız titullardan, adlardan və bir neçə sözdən bilinir: türk dilidir, lakin oğur qoluna, yoxsa ümumtürkə aid olduğu mübahisəlidir.

Xəzərlərin dilində yazılmış bir mətn də qalmayıb. Ərəb coğrafiyaşünasları və Bizans müəllifləri xəzər titullarını və adlarını qeyd ediblər: xaqan, bek, tarxan, yabqu və Sarkel qalasının adı. Bizans mənbəyinə görə Sarkel "ağ ev" deməkdir. "Sar" sözünün "ağ" mənasında işlənməsi bəzi alimlərə xəzər dilini oğur qoluna bağlamağa əsas verir.
X əsrə aid "Kiyev məktubu" Kiyevdəki yəhudi icmasının ivrit dilində yazılmış məktubudur və Qahirə genizasında tapılıb. Məktubun sonunda runik yazı ilə bir söz var. Alim Omelyan Pritsak onu xəzərcə "oxudum" kimi oxumuşdu, lakin bu oxunuş başqa alimlər tərəfindən qəbul edilmir. Xəzər dövlətinin rəsmi dili barədə tam aydınlıq yoxdur, ehtimal ki, dəftərxana yəhudiliyi qəbul etdikdən sonra ivrit əlifbasından istifadə edirdi.
Mənbələr
Yenilənib: 18 noyabr 2026

















