Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

ATarixMüstəqil dövlətlər

Qacarlar dövləti (1789-1925)

Türk Qacar boyunun qurduğu, paytaxtı Tehran olan və İranı 136 il idarə edən sonuncu türk sülaləsi.

Tehranda Gülüstan sarayı
Diego Delso / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Qacarlar Səfəvilər dövlətini quran qızılbaş boylarından biri idi, onların yurdu Astarabad və Gəncə ətrafı idi. Kərim xan Zənd 1779-cu ildə öləndən sonra Ağa Məhəmməd xan Qacar bütün rəqiblərini məğlub etdi və ölkəni yenidən birləşdirdi. Paytaxtı Tehrana köçürdü, 1796-cı ildə isə rəsmən şah tacını taxdı.

Onun varisi Fətəli şah dövründə (1797-1834) Rusiya ilə iki ağır müharibə oldu. 1813-cü il Gülüstan və 1828-ci il Türkmənçay müqavilələri ilə Arazın şimalındakı xanlıqlar Rusiyaya keçdi və Azərbaycan iki yerə bölündü. Taxt varisləri adətən Təbrizdə canişin olurdu, ona görə Təbriz ölkənin ikinci paytaxtı sayılırdı.

Nəsirəddin şahın uzun hakimiyyəti (1848-1896) dövründə ilk teleqraf xətləri, Dar ül-Fünun məktəbi və qəzetlər meydana çıxdı. 1905-1911-ci illərdə Məşrutə inqilabı oldu, Səttar xanın başçılığı ilə Təbriz onun ən güclü mərkəzinə çevrildi. 1925-ci ildə məclis sonuncu şah Əhməd şahı taxtdan saldı və hakimiyyət Rza Pəhləviyə keçdi.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 10 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş