İnanc
Uyğurlarda manixeylik
763-cü ildə Bögü xaqan manixeyliyi Uyğur xaqanlığının dövlət dini elan etdi. Uyğurlar tarixdə bu dini dövlət dini edən yeganə xalqdır.

Manixeylik III əsrdə İranda Maninin qurduğu dindir, işıq ilə zülmətin mübarizəsinə əsaslanır. Onu Orta Asiyaya və Çinə soğd tacirləri yaymışdı. 762-ci ildə Uyğur xaqanı Bögü Tan sülaləsinə üsyançılara qarşı kömək etmək üçün Loyana gəldi və orada dörd manixey kahini ilə tanış oldu. O, kahinləri paytaxtı Ordubalığa apardı və 763-cü ildə manixeyliyi dövlət dini elan etdi.
Bu hadisə Ordubalıq yaxınlığındakı üçdilli Qarabalqasun kitabəsində çin, soğd və qədim türk dillərində yazılıb. Manixeylik 840-cı ildə xaqanlıq dağılana qədər rəsmi din olaraq qaldı, sonra Qoçoda buddizmlə yanaşı yaşadı. Turfanda tapılmış manixey kitabları, rəsmləri və ilahiləri bu gün dünyanın ən qiymətli manixey əlyazmaları sayılır. Irk Bitig də bir manixey monastırında yazılıb.
Mənbələr
Yenilənib: 18 noyabr 2026

















