Türk tarixi
Şine-Usu kitabəsi (759-761)
Bayançor xaqanın birinci şəxsdən danışdığı xatirə steli: uyğurların hakimiyyətə gəlişi, döyüşlər və Selenqa üzərində Bay Balıq şəhərinin salınması.

Şine-Usu kitabəsini 1909-cu ildə Fin alimi Qustaf Ramstedt Monqolustanın şimalında, Bulqan vilayətində tapdı. Onu Uyğur xaqanı Bayançor 759-761-ci illərdə qoydurub. Kitabədə xaqan birinci şəxsdən danışır, uyğurların əcdadlarını, Göytürk xaqanlığına qarşı üsyanı, Basmıl və Qarluqlarla, sonra Tatarlar və Çiklərlə döyüşləri sayır.
Kitabənin ən maraqlı xəbərlərindən biri şəhər salınmasıdır: xaqan Selenqa çayı üzərində soğd və çin ustalarına Bay Balıq şəhərini tikdirdiyini yazır. Bu, köçəri türk dövlətinin şəhər salmasının kitabədə qeyd olunmuş erkən nümunələrindəndir. Şine-Usu həmçinin Tariat kitabəsindən bəhs edir və onun axtarılmasına səbəb olub.
Mənbələr
Yenilənib: 18 noyabr 2026

















