Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

İnanc

Uyğur buddizmi

840-cı ildən sonra Turfan və Qoçoda uyğurlar buddizmi qəbul etdi: Bezəklik mağaraları, "Altun Yaruk" tərcüməsi və zəngin türkdilli buddist ədəbiyyatı.

Uyğur şahzadələri, Bezeklik mağara rəsmi, IX-XII əsrlər
9th-12th century Uyghur artist / Wikimedia Commons · Public domain

Uyğur xaqanlığı 840-cı ildə dağıldıqdan sonra uyğurların bir qismi Turfan vadisinə köçüb Qoço Uyğur dövlətini qurdu. Burada onlar tədricən buddizmi qəbul etdilər və X-XI əsrlərdə o, manixeyliyi geridə qoyaraq əsas dinə çevrildi. Turfan yaxınlığındakı Bezəklik mağaralarının divarlarında uyğur şahzadələrinin və şahzadə xanımlarının portretləri qalıb, rəsmlərin yanında onların adları qədim uyğurca yazılıb.

Uyğurlar sanskrit, toxar və çin dillərindən çoxlu buddist mətni türkcəyə çevirdilər. Ən məşhuru Sinqqu Seli Tutunqun tərcümə etdiyi "Altun Yaruk" ("Qızıl işıq") sutrasıdır. Toxar dilindən çevrilmiş "Maitrisimit" isə türk dilində ilk dram əsəri sayılır. Uyğur əlifbası sonralar monqol yazısının əsası oldu və uyğur katibləri Çingiz xan dövlətində dəftərxananı idarə etdilər.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 18 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş