Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

Türk tarixi

Yer-Su

Türklərin müqəddəs vətən ruhu: kitabələrdə Tanrı və Umay ilə yanaşı türk xalqına qələbə verən "ıduk yer sub".

Orxon vadisi, Ötükən torpağı
Jonashtand / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Qədim türkcədə "yer sub", yəni "yer-su" həm vətən torpağı, həm də onun ruhu demək idi. Kitabələrdə bu ruh "ıduk", yəni müqəddəs adlanır. Kül Tigin kitabəsində deyilir ki, türk xalqı yox olmasın deyə "yuxarıda türkün Tanrısı, türkün müqəddəs yeri-suyu" İltəriş xaqanı və İlbilgə xatunu xalqın başına qoydu.

Tonyukuk kitabəsi qələbədən sonra yazır: "Tanrı, Umay, müqəddəs Yer-Su bizə qələbə verdi." Göytürklər üçün torpaq, dağ, çay və meşə ruhlu idi, Ötükən meşəsi isə "elin yeri" sayılırdı. Bu anlayış sonrakı türk xalqlarında da yaşadı: Altay və Saxa türklərinin inancında hər dağın, çayın və gölün öz yiyəsi, öz ruhu var.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 17 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş