Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

Türk tarixi

Irk Bitig (Fal kitabı)

Qədim türk runik əlifbası ilə yazılmış yeganə tam kitab: 65 fal, hər biri zərin üç atışına görə. Dunhuanqda tapılıb, Londonda saxlanılır.

Irk Bitig əlyazmasının səhifələri, Britaniya Kitabxanası
The International Dunhuang Project / Wikimedia Commons · Public domain

Irk Bitig, yəni "Fal kitabı" 1907-ci ildə Aurel Steyn tərəfindən Dunhuanqdakı Moqao mağaralarının "kitabxana mağarası"nda tapıldı və bu gün Britaniya Kitabxanasında saxlanılır. Kiçik kağız kitab Orxon kitabələrinin əlifbası ilə yazılıb. Kitabın sonundakı qeydə görə o, pələng ilində bir manixey monastırında yazılıb: bəzi alimlər bu ili 930 və ya 942-ci il, başqaları IX əsr sayır.

Kitabda 65 fal var. Falçı dörd üzlü zəri üç dəfə atır, çıxan rəqəmlərə uyğun fala baxırdı. Hər fal qısa bir səhnə ilə başlayır və "yaxşıdır" və ya "pisdir" sözü ilə bitir. Səhnələrdə Tanrı, at, qartal, ov və köç kimi çöl həyatının təsvirləri var və onlar qədim türklərin dünyasını canlı göstərir.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 18 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş