Türk tarixi
Sima Tsyanın Şiji salnaməsi (e.ə. təq. 91)
Çinin ilk böyük tarixi; 110-cu fəsli hunlar haqqında ilk ətraflı yazıdır: Mete xan, dövlət quruluşu, adətlər.

"Şiji" Han sarayının tarixçisi Sima Tsyanın əsəridir və təxminən e.ə. 91-ci ildə tamamlanıb. 130 fəsildən ibarət bu kitab Çin tarixini əfsanəvi hökmdarlardan müəllifin dövrünə qədər danışır. 110-cu fəsil, "Hunlar haqqında", Asiya hunlarının (siunnu) tarixi üçün ən əsas mənbədir və sonrakı Çin salnamələri bu fəsli dəfələrlə təkrarlayıb.
Sima Tsyan Mete xanın hakimiyyətə necə gəldiyini danışır: o, döyüşçülərinə fit çalan oxu hara atsa, ora atmağı öyrədir, sonra həmin oxu atası Tumana tuşlayır. Fəsil hunların sol və sağ qanadlarını, onluq ordusunu, ildə üç dəfə toplanan məclislərini təsvir edir və onların yazısı olmadığını, sözləşmələri ağızdan bağladıqlarını qeyd edir. Mətn düşmən gözü ilə yazılıb, amma ondakı adlar, tarixlər və quruluş başqa mənbələrlə təsdiqlənir.
Mənbələr
Yenilənib: 18 noyabr 2026

















