ATarixMüstəqil dövlətlər
Böyük Hun imperiyası (e.ə. 209 – b.e. 216)
Mete xanın qurduğu ilk böyük çöl imperiyası — türk tarixşünaslığında türk dövlətçiliyinin başlanğıcı sayılır.

E.ə. 209-cu ildə Mete (Çin mənbələrində Modu) Hun tanhusu oldu və Monqolustan çöllərindəki boyları vahid dövlətdə birləşdirdi. Onun dövründə Hunların hakimiyyəti Baykaldan Tibetə, Mancuriyadan Orta Asiyaya qədər uzanırdı. Çin sülalələri bu qüdrətli qonşuya qarşı Böyük Çin səddini möhkəmləndirməyə məcbur oldu.
Mete xanın adı ilə onluq sistemə əsaslanan ordu təşkilatı bağlanır: əsgərlər onluq, yüzlük, minlik və tümənlərə bölünürdü. Bu quruluş sonrakı bütün çöl dövlətlərində — Göytürklərdən Monqollara və Osmanlıya qədər — yaşadı. Türkiyə Quru Qoşunları bu səbəbdən özünün yaranma tarixini e.ə. 209-cu il sayır.
B.e. I əsrində imperiya Şimal və Cənub Hunlarına bölündü. Şimal Hunlarının bir qismi qərbə köçdü — sonralar Avropada görünən Hunlar çox güman ki, bu köçün davamıdır. Cənub Hunları isə 216-cı ildə müstəqilliyini itirdi. Hunların dili barədə elmdə müxtəlif fikirlər var, lakin türk tarixşünaslığında onlar türk dövlət ənənəsinin ilk böyük daşıyıcısı sayılır.
Mənbələr
Yenilənib: 11 oktyabr 2026


Azərbaycan
Qazaxıstan
Türkiyə
Qırğızıstan
Türkmənistan
Özbəkistan
Quzey Kipr (KKTC)
Macarıstan






