Türk devletleri
Türk halkları
TDT ve kurumları
Millî kurumlar
Bölümler
Töre ve gelenekler
30 madde: kağanın kutundan balbal taşlarına, tuğdan kompozit yaya kadar. Yalnızca yazıtlarda, yıllıklarda ve Kâşgarlı'da yazılanlar.
TöreEski Türklerin yazılı olmayan kanunu: ilin düzeni, kağanın ve halkın görevleri. Yazıtlarda ilin kaybı ile törenin kaybı aynı felaket sayılır.
Toy ve kurultayBeylerin bir araya geldiği büyük meclis: kağan seçilir, savaş ve barışa karar verilir, il şölenle ağırlanır.
KutGöğün hükümdara verdiği talih ve hükümranlık gücü. Bilge Kağan tahta "kutum olduğu için" çıktığını yazar.
TuğUcuna at kuyruğu bağlanmış direk: Göktürklerden Osmanlı'ya kadar Türk hükümdarlarının ve komutanlarının hâkimiyet nişanı.
Damga (tamga)Boyun ve soyun nişanı: önce hayvanlara vurulan damga, sonra sikkelerde, yazıtlarda ve bayraklarda devlet simgesi.
Ordu (orda)Kağanın karargâhı ve sarayı. Kelimeden Türkçede "ordu", Avrupa dillerinde ise "horde" doğmuştur.
Er adı (yiğitlik adı)Gencin ilk yiğitliğinden sonra aldığı erkeklik adı. Kül Tigin yazıtında da Dede Korkut Kitabı'nda da bu gelenek vardır.
Kağanın kabulü ve şöleniBizans elçisi Zemarkhos (568) ve Çinli hacı Xuanzang (630) Göktürk kağanlarının sarayını gördükleri gibi anlatmıştır: ipek çadırlar, altın taht, içki ve müzik.
Bozkurt efsanesi (Aşina)Çin yıllıklarında yazılı Göktürk köken efsanesi: kırımdan kurtulan çocuğu dişi kurt besler, ondan Aşina soyu türer.
Atalar mağarasıGöktürk kağanı her yıl beylerle birlikte soyun doğduğu mağaraya gidip kurban keserdi.
Yer-SuTürklerin kutsal yurt ruhu: yazıtlarda Tanrı ve Umay ile birlikte Türk halkına zafer veren "ıduk yer sub".
Kam (Türk şamanı)İnsanlarla ruhlar arasında aracı: hastayı iyileştiren, geleceği söyleyen, kurban törenini yöneten kişi. Kâşgarlı kelimeyi "kâhin" diye açıklar.
On iki hayvanlı takvim (müçel)Her yılın bir hayvanın adını taşıdığı on iki yıllık devir. Orhun yazıtları olayları bu yıllarla tarihler.
Yuğ (yas töreni)Eski Türklerin defin ve anma töreni: çadır çevresinde atla dönmek, kurban, ağıt ve uzak illerden gelen elçiler.
Balbal ve bengü taşMezardan doğuya doğru dizilen taş sırası: her balbal ölünün öldürdüğü bir düşmanı temsil ederdi. Bengü taş ise yazılı "ebedî taş"tır.
Yüz kesme (yas geleneği)Yas tutanların bıçakla yüzlerini kesmesi: "gözyaşıyla değil, kanla ağlamak". Hunlar ve Göktürkler hakkında yazan yazarlar bunu kaydeder.
Kıpçak taş heykelleriXI-XIII. yüzyıllarda Kıpçakların (Kumanların) kurganların üstüne diktiği taş heykeller: elinde kap tutan, yüzü doğuya bakan atalar.
Kazak otağı (kiyiz üy)Göçebelerin sökülüp kurulabilen keçe evi; tepesindeki şanırak Kazakistan arması üzerindedir. Yapım bilgisi 2014'ten beri UNESCO mirasıdır.
KımızMayalanmış kısrak sütü, göçebe Türklerin kadim içeceğidir. Bahar "kımızmurındık" törenleri 2018'den beri UNESCO mirasıdır.
KeçeYünden dövülerek yapılan keçe göçebe hayatın temeliydi: çadırın örtüsü, döşeme, giysi, hatta kağanı tahta kaldıran "taht".
At koşumu: üzengi ve eyerDemir üzengi ve sağlam eyer bozkır atlısını at üstünde hem okçu hem mızrakçı yaptı. Avrupa demir üzengiyi VI. yüzyılda bozkır halklarından öğrendi.
Kompozit yayAğaç, boynuz ve sinirin yapıştırılmasıyla yapılan kısa, güçlü yay: Hunlardan Osmanlı'ya kadar Türk atlısının ana silahı.
CiritAtlıların birbirine küt uçlu tahta mızrak attığı eski bir Türk takım oyunu; Erzurum, Konya ve Bayburt'ta yaşatılır.
Çevgan (atlı polo)Karabağ atlarıyla oynanan eski bir atlı top oyunu; 2013'ten beri UNESCO'nun acil koruma listesindedir.
KökparAtlıların keçi postu için mücadelesi: Kazak bozkırının en coşkulu millî oyunu.
Atlı okçulukBozkır halklarının eski savaş sanatı. Macaristan'da Lajos Kassai onu modern bir spora dönüştürdü.
Av ve sürek avıAv bozkır halkları için hem geçim hem savaş talimiydi. Binlerce atlının bir alanı çevirip avı ortaya sürdüğü sürek avı orduyu birlikte hareket etmeye alıştırırdı.
Kuşçuluk (şahin ve bürkütle av)Şahin, atmaca ve bürkütle av: Irk Bitig ve Kâşgarlı'dan bugünkü Kazak ve Kırgız kartalcılarına kadar yaşayan bozkır sanatı.
Aşık oyunuKoyun aşık kemikleriyle oynanan oyun: Kâşgarlı'dan bugünkü Kazak "asık atu" yarışmalarına ve çocukların aşık oyununa kadar.
Düğün gelenekleriTele Türklerinin düğününden Dede Korkut'ta gelinle damadın yarışına ve XIX. yüzyıl Kırgız düğününe kadar bozkır evlilik gelenekleri.