Türk dövlətləri
Türk xalqları
TDT və qurumları
Milli qurumlar
Bölmələr
Mifologiya və inanc
13 yazı: Tenqri və Umaydan Altay yaradılış dastanına, Irk Bitig fal kitabından Attilanın qılıncına qədər. Kitabələrdə, salnamələrdə və etnoqrafların qeydlərində yazılanlar.
TenqriçilikGöy Tanrı Tenqri qədim türklərin ən uca qüvvəsi idi: xaqana kut və hakimiyyət verən, Yer-Su və Umay ilə birlikdə xalqı qoruyan göy.
UmayQadınların, doğuşun və uşaqların hamisi. Orxon kitabələrində Tanrı ilə yanaşı adı çəkilən yeganə ilahi qadın gücü.
Ülgen və ErlikAltay türklərinin inancında yuxarı dünyanın xeyirxah tanrısı Ülgen və yeraltı dünyanın hökmdarı Erlik. Qam at qurbanı ilə Ülgenin yanına "səfərə" çıxırdı.
Gün və AyGöytürklər xaqanın çadırını gündoğana açır, Uyğur xaqanları adlarına "Gün Tanrıda" və "Ay Tanrıda kut bulmuş" sözlərini qoşurdular.
İyə (yiyə)Dağın, suyun, odun və evin "yiyəsi" olan ruhlar. Altayda aşırımlardakı ağaclara bu ruhlar üçün ağ lent bağlanır.
Üç dünya və dünya ağacıYuxarı dünya, insanların orta dünyası və yeraltı dünya. Onları birləşdirən dünya ağacı qamın göyə yoludur.
Altay yaradılış dastanıRadlovun yazıya aldığı rəvayət: əvvəl yalnız su var idi, yer suyun dibindən çıxarıldı, torpağın bir hissəsini gizlədən insan isə Erlikə çevrildi.
Ata-babalara hörmətÖlmüş ata-babalar nəslin qoruyucusu sayılırdı: onlar üçün abidə və heykəl ucaldılır, hər il qurban verilirdi.
Od kultu və oddan təmizlənməBizans tarixçisinə görə türklər oda çox hörmət edirdi. Elçilər oddan keçirilərək təmizlənir, Novruz tonqalının üstündən tullanmaq bu gün də davam edir.
Müqəddəs dağlarÖtükən, yer tanrısı sayılan ağacsız dağ, Xan Tenqri: türklər üçün dağ göyə ən yaxın yer, elin qoruyucusu idi.
Göy gurultusu mərasimiTele (Qaoçe) türkləri ildırım düşən yerdə göyə ox atır, köçür, gələn il isə oraya qayıdıb qurban verirdilər.
Irk Bitig (Fal kitabı)Qədim türk runik əlifbası ilə yazılmış yeganə tam kitab: 65 fal, hər biri zərin üç atışına görə. Dunhuanqda tapılıb, Londonda saxlanılır.
Attilanın qılıncı (Mars qılıncı)Bir çobanın tapdığı və Attilaya gətirdiyi qədim qılınc: hunlar onu dünyaya hökmranlığın göydən verilmiş əlaməti saydılar.Asena, Qam, Yer-Su, Kut və yas adətləri: Töre və adətlər bölməsində →